Toen ik me begon te verdiepen in kattengedrag was dat in eerste instantie niet zo goed voor mijn ego. Ik dacht namelijk best al het een en ander te weten van katten, maar dat viel dus mooi tegen!

Er bestaan best veel misvattingen over katten. Achterhaalde standpunten, projectie van menselijke gedragingen of oude ‘volkswijsheden’ waar we maar niet vanaf komen. En dat terwijl we inmiddels zoveel meer weten over katten en hun gedrag.

In dit blog zet ik zes veel gehoorde misvattingen over katten op een rijtje. Ik ben benieuwd hoeveel jij er al kent!

1. Solitair of niet?

Laat ik maar meteen met het grootste misverstand beginnen. Zijn katten nou solitair of niet? Hoewel er veel over wordt ge-welles-nietest is er naar mijn mening maar 1 correct antwoord: katten zijn solidaire dieren die kunnen leven als groepsdieren.

Waarom katten solitaire dieren zijn:

  • de huiskat stamt af van een 100% solitaire voorouder
  • katten jagen alleen
  • op een éénkats maaltijd die niet wordt gedeeld
  • katten verdedigen zich alleen, ze kennen geen gezamenlijk vluchtgedrag
  • katten kennen geen rangorde: er is geen dominantie en geen submissie of overgave
  • ze zijn territoriaal ingesteld

 

Solitair maar wel (semi)sociaal
Dat katten solitair zijn, wil niet zeggen dat ze niet sociaal zijn. Door de domesticatie zijn katten semi-sociaal geworden en kunnen ze zelfs leven als groepsdieren. In het wild of bij zwervers bestaan deze kattenkolonies altijd uit poezen. Katers worden, met het oog op de kans op incest, uitgesloten uit de kolonie zodra ze hiervoor groot genoeg zijn.

Rangorde, dominantie en dat soort dingen
Hoe zit dat dan met rangorde? Nou, die is er dus niet. Ook niet in een meerkattenhuishouden. En nee, ook niet in jouw meerkattenhuishouden, echt niet. Die ene kat die zo de baas speelt over de rest? Dat is geen dominantie van de kat als diersoort, maar dominantie in het karakter van deze specifieke kat. De andere katten in huis staan niet lager in rang en geven zich niet over aan de kat met de dominante persoonlijkheid. De andere katten zijn hoogstens wat meegaander van karakter of laten zich door de dominante kat overbluffen.

2. Katten communiceren door te miauwen

Katten ‘praten’ inderdaad door te miauwen. Maar dat geldt alleen voor hun gesprekken met ons! Katten onderling miauwen namelijk niet. Ze communiceren via geur, lichaamstaal en een soort ‘gebrabbel’. Dat gebrabbel lijkt wel een beetje op miauwen, maar klinkt toch net even anders. Het leukste en bekendste voorbeeld van zo’n ‘gesprek’ tussen twee katten is dit filmpje:

Bron: Youtube

Ik gok dat ze in de eerste 43 seconden van dit filmpje aan het onderhandelen zijn over wie als eerste een wasbeurt krijgt.

Waarom miauwen katten dan wel tegen ons? Dit vindt zijn oorsprong in de kitten-tijd. Een kitten miauwt namelijk voor de aandacht van zijn of haar moeder. En een moederpoes reageert daar altijd op zolang haar kittens bij haar drinken. Wanneer de moederpoes geen melk meer wil of kan geven, stopt ze ook met het reageren op het gemiauw. En de kittens stoppen dan ook met het miauwen tegen hun moeder.

Miauwen is dus aangeleerd gedrag
. Een kat miauwt tegen ons omdat ze onze aandacht wil en ze uit haar kitten-tijd heeft geleerd dat ze die aandacht krijgt door te miauwen. Andere reden dat een kat tegen ons miauwt is omdat wij terug ‘miauwen’. Bijna elke katteneigenaar geeft aan tegen hun kat terug te praten als er wordt gemiauwd. Op hun andere manieren van communiceren (geuren, lichaamshouding) reageren wij daarentegen niet of nauwelijks. Dit filmpje legt het goed uit:

Bron: BBC – Cats Uncovered 

En hoe was jouw dag?
Met sommige katten kun je hele gesprekken voeren. Begrijpen ze ook echt wat je zegt? Daarover verschillen de meningen. Wij begrijpen de kat in elk geval meestal wel, omdat we de context zien waarin er wordt gemiauwd. Een zielig miauwtje naast een lege voerbak en een begeleidende blik alsof de hongerdood op het punt van intreden staat… daar kunnen de meesten van ons wel uit opmaken dat de kat in kwestie graag zijn of haar voerbak gevuld wilt zien.

3. Katten spinnen als ze relaxed zijn

Ook dit is waar, katten spinnen wanneer ze ontspannen en tevreden zijn. Maar ze spinnen ook wanneer ze zich niet prettig voelen. Met spinnen zenden ze dan eigenlijk een hulpkreet uit: zorg voor mij!

Ze spinnen om zichzelf gerust te stellen in stressvolle situaties, bijvoorbeeld bij de dierenarts tijdens een onderzoek. Ook spinnen katten als ze pijn hebben, bijvoorbeeld als ze gewond zijn of tijdens de bevalling. Het spinnen werkt pijnstillend en er zijn zelfs onderzoeken waaruit blijkt dat het zelfhelend werkt. Zo worden door het spinnen bijvoorbeeld de botten versterkt en spieren herstelt.

Ook leuk om te weten: spinnen gebeurt alleen in sociale situaties, dus als er interactie is met anderen (dieren of mensen). Een tevreden en ontspannen kat die alleen in een kamer op een bedje ligt met een camera er op, zal je niet zien en horen spinnen.

Spinnen is goed voor de mens!
En wist je dat er wetenschappelijk is aangetoond dat spinnen een rustgevend effect op mensen heeft?. Het werkt stress- en bloeddrukverlagend en kan helpen in de behandeling van depressies en overspannenheid. En zeg nou zelf, wie voelt zich nog gestresst bij het geluid van zo’n lief ronkend knormotortje op schoot?

4. Een kat plast naast de bak omdat hij ergens pissig over is

Een kat plast niet naast de bak omdat hij zin heeft om jou te jennen. Nooit. Dit is een heel mooi voorbeeld van het projecteren van menselijk gedrag op een kat. Katten kennen het hele principe van jennen of van wraak niet, dat zijn secundaire emoties die katten niet hebben.

Waarom plast hij dan wel naast de bak? Dit kan twee redenen hebben:

  • er is een medische oorzaak
  • er is iets niet naar wens met de kattenbak

 

Medische oorzaak
Een kat die onzindelijk is moet als eerste naar de dierenarts. Zeker in het geval van katers is dit heel erg belangrijk. Bij de meeste katers die naast de bak plassen is er namelijk geen sprake van een gedragsprobleem maar van een medisch probleem. Ook bij onzindelijke poezen blijkt er in de helft van de gevallen sprake van een medische oorzaak, zoals bijvoorbeeld blaasgruis.

De kat wordt onzindelijk doordat hij of zij een associatie legt tussen het lichamelijk ongemak en de kattenbak. ‘De kattenbak = pijn en ik wil geen pijn’. En dus wordt er een andere plek gezocht om een plas te doen. Niet heel onlogisch, toch?

En let op: bij katers kunnen blaas- of urinewegproblemen (en dan met name verstopping) al binnen een paar uur tot de dood leiden! Zie je bloed bij het plassen, doet hij veel kleine plasjes en wordt er gejammerd/ is er pijn bij het plassen? Dan als een speer naar de dierenarts!

Kattenbak issues
Is een medische oorzaak uitgesloten? Dan blijft er maar 1 conclusie over: poes of kater is niet in zijn nopjes met de kattenbak. Dit kan allerlei oorzaken hebben, die je 1 voor 1 moet gaan uitsluiten.

  • De kattenbak is niet schoon genoeg (schep je echt elke dag? Katten zijn enorm hygiënische dieren. Ik zit ook niet graag op een wc waar de boodschap van de voorganger nog ligt)
  • Er wordt ineens een ander merk grind gebruikt (katten zijn kieskeurig en houden niet van verandering)
  • Er wordt met andere schoonmaakmiddelen schoongemaakt (wat zei ik je, kieskeurig en niet zo goed met verandering)
  • De bak is nieuw en heeft ineens een dak en/of een klepje wat de oude bak niet had (again…verandering)
  • De bak is te klein (die mooie gevlochten Curverbakken voor een kater van 7 kilo, geen goed idee. Je kat moet echt met gemak rondjes kunnen draaien en zijn kont kunnen keren)
  • De bak heeft een nieuwe plek gekregen die niet bevalt (te druk, bij de wasmachine, bij de deur. Een kat op de bak voelt zich kwetsbaar)
  • Er zijn niet genoeg kattenbakken in huis (vuistregel: voor elke kat 1 + 1 extra. Katten willen vaak geen bak delen en willen ook vaak een aparte bak voor plassen en poepen. (tja, naast kieskeurig en gevoelig voor verandering zijn ze soms dus ook best veeleisend)
  • Andere katten in huis laten de onzindelijke kat niet bij de kattenbak (dit speelt vooral als er maar 1 kattenbak beschikbaar is voor meerdere katten, dat is sowieso nooit een goed idee)

Probeer je te verplaatsen in je kat. Wat zou jij doen als je de keuze had: een viezige, kleine donkere kattenbak naast een ronkende wasmachine op zolder, of een heerlijke zachte lekker ruikende trui in een rustig hoekje in de slaapkamer?

Onzindelijkheid niet te verwarren met sproeien

Er is een groot verschil tussen onzindelijkheid en sproeien. Een kat die sproeit is niet onzindelijk.. die is zijn of haar territorium aan het markeren. Vaak is dat nog altijd wel een signaal dat er iets niet in orde is. Maar dat heeft dan niet met de kattenbak te maken maar met andere, veranderde omstandigheden in huis die de kat stress bezorgen.

Hoe weet je of een kat sproeit of naast de bak plast?

  • Plassen doen ze zittend, sproeien staand
  • Bij sproeien zal je de urine dus (ook) aantreffen op hogere plekken, tegen de deurpost of de muur
  • Bij onzindelijkheid zal je dus alleen een plasje aantreffen op de grond, zonder sporen van urine op de muur
  • De textuur van gesproeide urine is wat vettiger, de geur wat sterker. Maar ik raad je niet aan dat van heel dichtbij te inspecteren, de hierboven genoemde punten geven meestal al wel uitsluitsel.

Over onzindelijkheid zijn boeken volgeschreven en er zijn heel veel tips en adviezen te geven over dit onderwerp. Het is in 99% van de gevallen op te lossen! Helaas belanden er nog altijd veel katten in een asiel of ergens in een weiland ver van de bewoonde wereld omdat ze niet netjes op de bak gaan…
Is jouw kat onzindelijk, straf dan in elk geval niet. Een kat die naast de bak plast voelt zich niet goed, daar gaat een straf niets aan verbeteren.


5. Mijn katten zijn vriendjes want ze maken nooit ruzie

Untitled-1Katten mijden van nature conflicten. Ruzie en vechten maakt ze kwetsbaar, ze lopen het risico om gewond te raken. En daarom doen ze het liever niet. Katten zijn ook sterren in elkaar negeren. Ze beelden zich gewoon in dat die andere kat er niet is en kunnen zo prima met elkaar (of beter gezegd: langs elkaar) leven.

Als er geen ruzie in huis is, wil dat dus niet zeggen dat de katten vriendjes zijn. Sterker nog, veel eigenaren dénken dat de katten vriendjes zijn, terwijl er in werkelijkheid alleen sprake is van een bepaalde mate van tolerantie of van een langdurig standhoudende wapenstilstand.

Er is sprake van wat wij in mensentaal ‘vriendschap’ noemen als er tussen de katten sprake is van sociaal gedrag. Sociaal gedrag herken je door:

  • Samen slapen (Niet te verwarren met allebei op dezelfde plek/vlak bij elkaar liggen. Dat is gewoon niets anders dan op dezelfde plek/vlak bij elkaar liggen)
  • Elkaar wassen
  • Elkaar kopjes geven
  • Elkaar begroeten met de staart omhoog
  • Neus-neus contact
  • Samen spelen (Niet te verwarren met op hetzelfde moment met hetzelfde speeltje spelen. Dat is niets anders dan op hetzelfde moment met hetzelfde speeltje spelen. Moeite om te zien of het spel of ruzie is? Lees dan zeker even ook dit blog)

Zie je dit gedrag en is er nauwelijks sprake van conflicten? Dan zijn jouw katten waarschijnlijk vriendjes. Zie je dit gedrag niet en wordt er nog wel eens gegromd en gesnauwd? Dan dulden je katten elkaar, maar meer ook niet. Dat is op zich niet erg, maar let wel goed op signalen van stress bij één of meerdere van je katten.

6. Katten zijn lui en slapen de hele dag

LuiIk ben nog nooit een kat tegengekomen die last had van slapeloosheid. En zeg nou zelf, het is natuurlijk ook enorm vermoeiend om een kattenleven te leiden. Maar een kat die meer dan 16 uur per dag slaapt is niet moe, die verveelt zich. En verveling is niet goed. Van verveling komt namelijk vaak ook sloopgedrag. Want als het entertainment niet wordt aangeboden, dan regelt poeslief het zelf wel.

Slaapt jouw kat meer dan 16 uur per dag en wordt er ook wel eens wat bij je gemold in huis? Dan is het tijd om even te checken of je genoeg vermaak aanbiedt op een dag:

 

  • 

Kan ze naar buiten? Een veilig balkon om lekker op te zitten en naar de vogeltjes te kijken is ook ‘buiten’. Elke dag even een kwartier tot half uurtje luchten kan al een wereld van verschil maken;
  • Wordt er met haar gespeeld? Zo’n speelgoedmuis vliegt namelijk niet vanzelf door de lucht en een op de grond liggend hengeltje… daar is niet zoveel aan. Speel elke dag eens een kwartier met je kat. Pas wel op, want het kan zomaar zijn dat je het zelf ook hartstikke leuk gaat vinden;
  • Moet ze ‘werken’ voor haar eten? Voerpuzzels zijn uitdagend, houdt ze lekker bezig en voorkomt schrokken. Je kunt deze trouwens ook prima zelf maken. Google maar eens op ‘voedselverrijking voor de kat’ en de bouwwerken van toiletrollen en plastic flesjes vliegen je om de oren;
  • Wissel ook regelmatig af met speelgoed. Geef ze niet al het speelgoed tot hun beschikking maar berg wat dingen op en ruil elke week om. Iets nieuws om mee te spelen is veel leuker dan wéér dat zelfde muisje. Een verse laag catnip doet ook wonderen. Te koop als spray of gedroogd;
  • Katten en dozen is een gouden match. Is er een pakketje bezorgd? Dan is een kattenpootje snel gevuld. Doos even in de kamer laten staan, eventueel pakpapier tot propjes maken en ze zijn weer een uurtje zoet;
  • iPad spelletjes en lasers zijn minder aan te bevelen. Katten raken gefrustreerd omdat ze hier de prooi nooit van te pakken krijgen, en een gefrustreerde kat wil je net zo min als een verveelde kat. .

Dit was hem dan, de eerste blogpost op Catterrific.nl! Ik ben erg benieuwd welke van de zes punten jij al kende of wat juist helemaal nieuw voor je is?

Tot de volgende keer!

Judith